Qartulad | Kremen

| ტიპი (ქართულად) | ინგლისურად | მახასიათებელი | |----------------|-------------|----------------| | შავი კაჟი | Black flint | ყველაზე გავრცელებული, მაღალი სიმკვრივე. | | ნაცრისფერი კაჟი | Gray flint | შეიცავს მინარევებს, ხშირად ზოლიანი. | | ბოჭკოვანი კაჟი | Chalcedony | გამჭვირვალე ან ნახევრად გამჭვირვალე. | | დანაყვავებული კაჟი | Jasper | ფერადი, პოლიმორფული. |

ქრემენის (კაჟის) თანამედროვე გამოყენება:

თუ ოდესმე გიფიქრიათ, როგორ ითარგმნება ინგლისური სიტყვა "kremen" ქართულად, ან რა სახელით არის ცნობილი ეს მინერალი ჩვენში, ეს სტატია სწორედ თქვენთვისაა. "Kremen qartulad" (ქრემენი ქართულად) არის მოთხოვნა, რომელიც აერთიანებს როგორც ენობრივ, ისე გეოლოგიურ და ისტორიულ ინტერესს. ამ სტატიაში დეტალურად განვიხილავთ, თუ რა არის ქრემენი, რა ქართული სახელწოდება აქვს მას, როგორ გამოიყენებოდა იგი საუკუნეების განმავლობაში და რა როლი ითამაშა ქართულ კულტურასა და ისტორიაში.

გასარკვევია, რომ ინგლისურში "flint" არის კაჟი, ხოლო "kremen" არის რუსული წარმოშობის სიტყვა, რომელიც პოსტსაბჭოთა სივრცეში, მათ შორის საქართველოშიც, შემოვიდა. დღეს ბევრი ქართველი, განსაკუთრებით უფროსი თაობის წარმომადგენლები, "ქრემენს" იყენებს კაჟის აღსანიშნავად. შესაბამისად, "kremen qartulad" არის ორენოვანი მოთხოვნა, რომელიც რუსული სიტყვის ქართულ ანალოგს ეძებს. kremen qartulad

დასკვნა: ითქმის "კაჟი". მაგრამ, საინტერესოა, რომ ქართულში "ქრემენი" და "კაჟი" პრაქტიკულად სინონიმებია.

კოლხეთსა და იბერიაში კაჟი გამოიყენებოდა:

კაჟი არის ერთ-ერთი უძველესი მინერალი, რომელიც ადამიანმა გამოიყენა. საქართველოს ტერიტორიაზე, განსაკუთრებით დმანისში (სადაც აღმოჩენილია 1.8 მილიონი წლის ადამიანის ნამარხები), ნაპოვნია კაჟის იარაღები – ნამტვრევები, სახოხები, წვეტანები. კაჟი ადვილად ტყდებოდა კონქოიდური (ნიჟარისებრი) ზედაპირით, რაც საშუალებას აძლევდა პრეისტორიულ ადამიანს, დაემზადებინა ბასრი და მტკიცე იარაღები. ყავისფერი | შავი

ქართულ ენაში არსებობს მრავალი ფრაზეოლოგიზმი და ანდაზა კაჟთან დაკავშირებით. მაგალითად:

ეს მეტაფორები ზუსტად ისეთივეა, როგორიც სხვა ენებში (მაგ., ინგლისური "heart of flint"). აღსანიშნავია, რომ ქართულში "ქრემენი" (ნასესხები) ნაკლებად გამოიყენება პერსონიფიკაციისთვის; ამ დროს უფრო ხშირია მშობლიური "კაჟი".

ხშირად ურევენ "kremen"-ს (კაჟი) ობსიდიანს (ვულკანური მინა). განსხვავება ასეთია: თუ რა არის ქრემენი

| მახასიათებელი | კაჟი (ქრემენი) | ობსიდიანი | |----------------|----------------|-------------| | წარმოშობა | ნალექური (კირქვა) | ვულკანური (ლავის სწრაფი გაცივება) | | ფერი | ნაცრისფერი, შავი, თეთრი, ყავისფერი | შავი, მწვანე, წითელი (ზოლიანი) | | სიმაგრე (მოოსის სკალა) | 7 | 5-6 | | შუქგამტარობა | გაუმჭვირვალე | ნახევრად გამჭვირვალე |

საქართველოში ობსიდიანი გვხვდება ჯავახეთში (ყარსის ვულკანური პლატო), ხოლო კაჟი – დასავლეთ საქართველოს კირქვულ მასივებში (ოდიშისა და იმერეთის მთისწინეთი).